Home › Tekststructuren › Probleem-en-oplossingstructuur
Structuur 06 van 07
Probleem-en-oplossingstructuur
Een probleem met zijn oorzaken, gevolgd door mogelijke oplossingen.
Wat houdt deze structuur in?
In de probleem-en-oplossingstructuur staat een probleem centraal. De schrijver laat zien waarom iets een probleem is, vaak wat de oorzaken zijn, en draagt vervolgens een of meer oplossingen aan. Het slot wijst meestal de beste oplossing aan of weegt de mogelijkheden tegen elkaar af.
Deze structuur is goed te herkennen aan het probleemwoord in de inleiding ('knelpunt', 'uitdaging', 'het gaat mis') en de oplossingstaal verderop ('een mogelijke aanpak', 'de remedie', 'wat kunnen we doen?'). Het hart van de tekst is de spanning tussen wat er misgaat en wat eraan te doen valt.
Pas op voor verwarring met de vraag-en-antwoordstructuur. Een vraag is pas een probleem als er iets opgelost moet worden. 'Hoe ontstaat regen?' is een vraag; 'hoe stoppen we wateroverlast?' is een probleem. En verwar oorzaken niet met oplossingen: oorzaken verklaren het probleem, oplossingen pakken het aan.
Het schema
| Inleiding | Middenstuk | Slot |
|---|---|---|
| Het probleem. | Waarom is het een probleem? Oorzaken en mogelijke oplossingen. | De beste oplossing. |
Signaalwoorden om op te letten
Deze woorden en zinsdelen wijzen vaak op de probleem-en-oplossingstructuur. Let op: ze zijn een hint, geen bewijs — kijk altijd ook naar de opbouw van het geheel.
Steeds minder jongeren lezen voor hun plezier en dat baart zorgen. (inleiding: probleem)
Het is een probleem omdat lezen de woordenschat en het inlevingsvermogen vergroot. (waarom een probleem)
Een belangrijke oorzaak is de concurrentie van korte filmpjes die direct beloning geven. (oorzaak)
Een mogelijke oplossing is om op school vrij te laten kiezen wat je leest, zodat het weer leuk wordt. (oplossing)
De beste aanpak combineert vrije keuze met genoeg stille leestijd. (slot: beste oplossing)
Waarom dit klopt
De tekst benoemt het probleem, legt uit waarom het een probleem is, geeft een oorzaak en mondt uit in een oplossing.
Veelgemaakte fouten
Bij deze structuur gaat het vaak op dezelfde manieren mis. Houd deze valkuilen in je achterhoofd:
Veelgemaakte fout
Een vraag voor een probleem aanzien. Niet elke vraag is een probleem. Alleen als er iets verbeterd of opgelost moet worden, is het een probleem-oplossingstructuur.
Veelgemaakte fout
Oorzaken en oplossingen door elkaar halen. Een oorzaak verklaart waarom het probleem bestaat; een oplossing pakt het aan. Houd die twee uit elkaar.
Veelgemaakte fout
De oplossing missen. Soms staat de oplossing pas helemaal achteraan. Lees de tekst af voordat je concludeert dat een oplossing ontbreekt.
Oefenen
Test jezelf
Op de oefenpagina staan veertien teksten door elkaar. Bij elke tekst is het juist de vraag welke structuur erin zit — herken jij hem terug?